moutarde-14 Acte de Présence

De Hongaarse fotograaf André Kertész gaf zijn acte de présence toen hij in 1927 in Parijs een zelfportret maakte, zittend aan tafel, met een van zijn eerste foto’s uit Parijs, aan de muur opgehangen: een uitzicht op de Eiffeltoren. Twee jaar eerder, afkomstig uit Hongarije, betrok hij een kleine kamer in een huis op nr 5 rue de Vanves, vlakbij de rue Daguerre in het 14e arrondisement.

In het 14e en het eraan gelegen Montparnasse in het 6e, op de rive gauche, ontmoette hij de artistieke avant-garde waartoe hij wilde behoren en die hij uitvoerig heeft geportretteerd, waaronder Alexander Calder in diens zelfgebouwd mini-circus, waarmee Calder en zijn vrouw voorstellingen gaven in een garage om een centje bij te verdienen. Van moderne kunst alleen viel niet te leven.

André zit in zijn kamer aan een tafel met een kleed bedekt, waarop de letters K A zijn geborduurd: Kertész André, zoals in Hongarije gewoon is eerst de familienaam en dan de persoonsnaam. Dat tafelkleed heeft zijn moeder vast meegegeven aan haar zoon, de jonge emigrant die zijn geluk ging beproeven in Parijs, de lichtstad waar het gebeurde, waar een jonge kunstenaar gewoonweg heen moest.
Hij kijkt met een blik van: hier hoor ik. En om hem heen zijn eerste foto, zijn boeken, een kleed op tafel en een boek in zijn hand. Over dat boek kan ik lang fantaseren welke het is, ik denk van Apollinaire. Rechtsachter hem hangt een klein boekenkastje aan de muur, met enkele boeken erin.

Zo’n vijfentwintig jaar geleden gaf ik mijn geliefde Anna voor haar verjaardag een zelfgemaakt boekenkastje cadeau om aan de muur te hangen, voor haar verzameling tuinboeken. Een rechthoekige strakke houten doos, geschraagd door trapsgewijze dragers in de hoek van de korte zijkanten en de achterkant.
Ik had het zorgvuldig nagebouwd uit deze zwart-wit foto van Kertész vandaan en zelfs de kleuren had ik me verbeeld eruit te kunnen destilleren. Ik vertelde haar dat ik het zelf voor haar had gemaakt, maar sprak met geen woord over het ontwerp.
In het kastje had ik dat zelfportret van Kertész, thuis in Parijs, neergezet in een lijstje. Zij keek er argeloos naar zonder er aanvankelijk veel aandacht aan te besteden.
Ze slaakte een gilletje toen ze, ruim twee uur later, plotseling ontdekte dat op de foto rechts op de achtergrond achter André het zelfde boekenkastje aan de muur hing zoals ze nu net van mij cadeau had gekregen. En dat ik dat voor haar had gemaakt! L’amour fou!
Het zelfportret van Kertész was een model voor mij geworden, waardoor ik me voorgoed aan hem verbond.

 

 

The Hungarian photographer André Kertész gave his acte de présence when, in 1927, he made a self-portrait in Paris, sitting at a table, with one of his first photos from Paris hung on the wall: a view of the Eiffel Tower. Two years earlier, coming from Hungary, he moved into a small room in a house at 5 rue de Vanves, near rue Daguerre in the 14th arrondisement. In the 14th and adjacent Montparnasse in the 6th, on the rive gauche, he met the artistic avant-garde to which he wanted to belong and whom he portrayed extensively, including Alexander Calder in his self-built mini-circus, with which Calder and his wife gave performances in a garage to earn a living. You couldn’t make a living out of modern art alone.

André is sitting in his room at a table covered with a cloth, on which the letters K A are embroidered: Kertész André, as is customary in Hungary, first the family name and then the personal name. His mother must have given this tablecloth to her son, the young emigrant who was going to try his luck in Paris, the city of lights where all happened, where a young artist simply had to go. He looks at it with a look like: this is where I belong. And around him his first photo, his books, a rug on the table and a book in his hand. I can fantasise at length about that book, which one it is, I think by Apollinaire. Behind him on the right is a small bookcase hanging on the wall, with a few books in it.

About twenty-five years ago, for her birthday, I gave my beloved Anna a homemade bookcase to hang on the wall, for her collection of garden books. It was a rectangular, rigid wooden box, supported by tiered supports at the corner of the short sides and back. I had carefully reconstructed it from this black-and-white photo by Kertész and even imagined I could distil the colours from it. I told her that I had made it for her myself, but did not say a word about the design.

In the cupboard I had put that self-portrait of Kertész, back home in Paris, in a frame. She looked at it unsuspectingly, without paying much attention at first. She let out a squeal when, more than two hours later, she suddenly discovered that in the photo on the right in the background behind André, the same bookcase was hanging on the wall as the one I had just given her as a gift. And that I had made it for her! L’amour fou! Kertész’s self-portrait had become a model for me, which linked me to him forever.